३ मंसिर २०८३, बिहिबार

आज विश्व शौचालय दिवस

0
Shares

फन्ट परिवर्तन गर्नुहोस:

  • change font
  • change font
  • change font

काठमाडाैं । आज विश्व शौचालय दिवस । हरेक वर्ष नोभेम्बर १९ मा विश्वभर मनाइने एक महत्त्वपूर्ण संयुक्त राष्ट्रसंघीय दिवस हो ।

विश्वव्यापी सरसफाइ सङ्कटको समाधान गर्न र सबैका लागि सुरक्षित शौचालय तथा स्वच्छ खानेपानीको पहुँच सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यले यो दिवस मनाइन्छ। यस वर्ष ‘सरसफाइ र लैङ्गिक समानता’ भन्ने मुल नाराका साथ याे दिवस मनाइँदैछ ।

सन् २००१ नोभेम्बर १९ मा सिंगापुरका समाजसेवी ज्याक सिमले ‘विश्व शौचालय सङ्गठन’को स्थापना गरेसँगै यस दिनलाई विश्व शौचालय दिवसका रूपमा मनाउन सुरु गरिएको हो । सरसफाइको महत्त्वलाई विश्वव्यापी एजेन्डा बनाउन सन् २०१३ मा संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले नोभेम्बर १९ लाई आधिकारिक रूपमा ‘संयुक्त राष्ट्रसंघीय विश्व शौचालय दिवस’ घोषणा गरेको हो । त्यसयता ‘युएन-वाटर’ले यसको संयोजन गर्दै आएको छ ।

सन् २०३० सम्ममा विश्वका सबै नागरिकलाई सुरक्षित खानेपानी र सरसफाइको पहुँच पुर्‍याउने संयुक्त राष्ट्रसंघको दिगो विकास लक्ष्य नम्बर ६ हासिल गर्नु यसको मुख्य ध्येय हो । विश्वका अर्बौं मानिसहरू अझै पनि सुरक्षित शौचालयको पहुँचबाट वञ्चित छन् र खुला ठाउँमा दिसापिसाब गर्न बाध्य छन् । यसले निम्त्याउने रोगव्याधि र वातावरणीय प्रदूषणबारे चेतना फैलाउनु यसको उद्देश्य हो । विशेषगरी महिला, बालबालिका र अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका लागि सुरक्षित, सफा र पहुँचयोग्य शौचालयको व्यवस्था गरी उनीहरूको आत्मसम्मान र सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु ।

शौचालय र सरसफाइको महत्त्व

जनस्वास्थ्यको रक्षा: सुरक्षित शौचालयको प्रयोगले हैजा, झाडापखाला, टाइफाइड र जुका जस्ता पानीजन्य प्राणघातक रोगहरू फैलिनबाट रोक्छ ।

वातावरण संरक्षण: मानव मलमूत्रको उचित व्यवस्थापन नहुँदा भूमिगत जलस्रोत, नदीनाला र माटो प्रदूषित हुन्छ। व्यवस्थित सरसफाइ प्रणालीले पारिस्थितिक प्रणाली जोगाउन मद्दत गर्छ ।

आर्थिक र सामाजिक विकास: सरसफाइमा सुधार आउँदा बिरामी हुने दर घट्छ, जसले गर्दा औषधि उपचारमा हुने खर्च जोगिन्छ र विद्यालय तथा कार्यक्षेत्रमा उपस्थिति बढेर उत्पादकत्वमा वृद्धि हुन्छ ।

नेपालले सरसफाइको क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति गर्दै वि.सं. २०७६ असोज १३ गते (सन् २०१९ सेप्टेम्बर ३०) दक्षिण एसियाकै पहिलो ‘खुला दिसामुक्त राष्ट्र’ घोषणा गरिसकेको छ । यद्यपि, सार्वजनिक स्थानहरूमा पर्याप्त, सफा र अपाङ्गमैत्री शौचालयको अभाव, ढल निकासको उचित व्यवस्थापन तथा पूर्ण सरसफाइको लक्ष्य हासिल गर्न अझै निरन्तर प्रयास आवश्यक छ ।