२ मंसिर २०८३, बुधबार

सिरहामा डोम परिवारलाई छठको घाट वर्जित भएको खुलासा

0
Shares

फन्ट परिवर्तन गर्नुहोस:

  • change font
  • change font
  • change font

siraha-dom-pariwar– अर्जुन थपलिया

सिरह, २४ कात्तिक । सुनि जान्ने र पढी जान्ने सवै मिडियाको केन्द्रमा रह्यो छठको महिमा । समानताको पर्व, सद्भावको पर्व र समुदायलाई जोड्ने पर्व भनेर छठको अतिशय प्रचार भयो तर सिरहाको धनगढीमाई नगरपालिका वडा नं.३ कुर्वा हनुमाननगरमा दुई डोम परिवारलाई जलाशयको घाटबाट सानो जात भन्दै लघारियो । घाटमा वर्जित गरिएपछि मरिक परिवारले बाध्य भएर आफ्नै चापाकल छेउमा एउटा खाल्टो खनेर पानी जमाएर जेनतेन छठको अर्घ दिए ।

छठको दिन दिउँसो लिलीया मरिक र जहरी मरिक छठको अर्घका लागि नैवेद्यका परिकारहरु बनाउँदै थिए । गाउँको पोखरी घाट समितिका दुई जना राम सकल महतो र जीवछ यादव मरिकको घरमा आएर चेतावनी दिए ।

खवरदार मूल वाटोबाट नहिड्नु र पोखरी घाटमा नजानु । छुट्टै ठाउँमा छठ मनाउनु । ललीया मरिकले गहँभरि आँसु पार्दै भनिन् वर्षौ वर्षदेखि त्यही सार्वजनिक पोखरीको एक छेउमा हामीले छठलाई अर्घ दिदै आएका थियौं तर यसपालि खोई कोनी के भयो गाउँलेलाई ? दिउँसै आएर धम्की दिएर गए ।

मरिक दुई परिवारले दिउँसै जलाशय पोखरीको घाटमा सफाई गरी आफ्नो लागि स्थान बनाएका थिए । त्यहाँ लगेर चढाउने पकवान र नैवेद्य राख्न एउटा खाट पनि राखेका थिए । घरमै आएर चेतावनी दिनेहरुले पोखरी घाटबाट पनि डोम परिवारले राखेको खाट मिल्काई दिए । पीडित जहरी मरिकले भनिन्, ‘खाट फ्याकिदिए पछि घाटमा जाने आँट आएन । बाध्य भएर आफ्नै कल छेउमा खाल्टो खन्यौ र छठलाई अर्घ दियौं ।’

dom-pariwar-sirahaजहरीले घरमा आएर चेतावनी दिनेहरुलाई सोधेकी थिइन्, ‘यतिका वर्षले हामीलाई कसैले रोकेको थिएन तर यस वर्ष किन हामीसंग भेदभाव ?’ उनीहरुले सारा गाउँलेको निर्णय हो भनेर बताएको जहरीले दुखेसो पोखिन् ।

मरिक पविारको घर छेउमै सार्वजनिक पोखरी दुलही झैं सिगारिएको थियो । सजिसजाउ झकिझकाउ पोखरीमा नयाँ लुगा लगाएर मेरा वालवच्चा पनि हरेक वर्ष छठमा रमाउँथे तर यो वर्ष अनिष्ट भयो भन्दै वृद्ध जहरीले पनि आँसु झारिन ।

पीडित सोभी मरिकले भने छठ गर्ने प्रत्येक घरमा हामी डोम परिवारले बुनेका बाँसका कोनीया, नाङ्गलो पुगेको छ । ती दुई बाँसका चीज नभई छठ हुंदैन । नैवेद्य चढाउने ती बाँसका सामान मेरै हातले बुनेको हो तर हाम्रो परिवारलाई घाटमा अछुत भनेर जान दिएनन् ।

छठको घाट वर्जित गरेर छुवाछुत गरेको र मानव अधिकारको उलंघन भएको भन्दै छुवाछुत विरुद्धका सामाजिक अभियन्ता रामचन्द्र मरिकले राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगमा निवेदन हालेका छन् । निवेदनमा उनले घटनाको छानविन गरी दोषीमाथि कारवाही गर्न माग पनि गरेका छन् ।

छुवाछुत विरुद्धका सामाजिक अभियन्ता रामचन्द्र मरिक भन्छन् गत वर्ष महानायक राजेश हमाल आएर धनगढीमाई नगरपालिका ११ नयनपुरमा डोम परिवारलाई ईनारबाट पानी खुवाउन खोजे । त्यो घटनाले आन्दोलनको रुप लियो । त्यसैको रीसईबीले छिमेकी गाउँमा डोम परिवारलाई छठको घाट वर्जित गरियो । ईनार छुन माग्दा पोखरी पनि गुम्यो ।

मरिकको निवेदन परेपछि आयोगको क्षेत्रीय कार्यालय जनकपुरका प्रमुख शुवर्ण कमाचार्यको नेतृत्वमा एक छानविन टोलीले मंगलबार घटनास्थल पुगी पीडितहरुसंग बयान लिएको छ । कर्माचार्यले आयोगले घटनाको छानविन गर्ने र प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने बताए ।