निम्न बर्गको यौन अखडा, जहाँ आमाले यसरी यौन धन्दा गर्छिन्…

काठमाडौं, २७ भदौ । शक्ति समूहकी पूर्व अध्यक्ष सुनिता दनुवारको लेखन र बरिष्ठ पत्रकार टक पन्तद्वारा सम्पादित ‘आँशुको शक्ति’ नामक पुस्तक सोमबार लोकार्पण हुने भएको छ ।

घोष्टराइटिङद्वारा प्रकाशित ‘आँखुको शक्ति’ किताबको एमालेका अध्यक्ष एवम् पूर्व प्रधानमन्त्री केपी ओलीले लोकार्पण गर्नु हुनेछ । काठमाडौंमा अपरान्ह तीन बजे किताब लञ्च हुने कार्यक्रम छ ।

२ सय २४ पृष्ठको सो पुस्तकमा मानब बेचबिखन पहिले कसरी हुने गरेको थियो र मानब बेचबिखन पश्चात् मुम्बइ लगायतका बिभिन्न देशमा महिला कसरी प्रताडित बनाइन्छ भन्ने विषय तथा अनुभव समेटिएको छ ।

अहिले मानब बेचबिखनको अबस्था कस्तो छ ? भन्ने कुराहरू तथा सुनिताका अनुभव जस्ताको तस्तै समेटिएको छ ।

पुस्तकमा उल्लेखित केही विषयहरु…

– जब त्यो ‘घरवाली’ले ‘आमा’ शब्द उच्चारण गरिन्, मलाई सहन झन गाह्रो भयो । मैले आँखा बन्द गरेर आक्रोशको आवेगलाई रोक्ने कोशिस गरें, तर सकिन । रिसमा आँखा पनि मैले देखिनँ । के–के गरें गरें ? मेरो त्यस्तो व्यवहार थेग्न नसकेर उनीहरुले हतार हतार मलाई ढोका भित्र छिराए र चाबी लगाए ।

जानेबेलामा ‘घरवाली’ले भनी ‘जबसम्म तैँले धन्दा गर्दिनस्, तबसम्म तैँले पानी पनि पाउदिनस् ।’ ‘बरु खाना र पानी केही पनि नदे, तर म यो धन्दा कुनै हालतमा गर्दिन’, मैले पनि कड्किएरै भनें ।

– अब म बन्दी भएकी थिएँ । कोठाभित्र ढोका ढक्ढक्याउने, कराउने, रुने गर्थें । कराउँदा घाँटी नै सुक्यो । रुँदा रुँदा आँखा सुन्निए । भित्तामा टाउको ठटाउँदा टुटुल्का उठे तर मेरो वेदना सुन्ने त्यहाँ कोही थिएनन् । छोरालाई कता लगे ? के खान दिए ? मलाई थाहै भएन । बेलाबेलामा झल्याक्झुलुक्क देखाउँथे । फेरि विजुली जस्तै चम्काएर कता लैजान्थे, कता ? मेरो भोक,तिर्खा, निन्द्राको कुनै ठेगाना थिएन । पानी खान नपाएर मुख सुक्नु भनेको त हावा बदलेको जस्तो भयो । कसरी सुत्नु ? निन्द्रा लागेको भए पो सुत्नु ! आनन्दमा पो हुँदो रहेछ आराम विराम !

– चेलिबटीलाई जसरी त्यो नर्कमा पुगााइन्छ तर उनीहरुले अनेक सास्ती खेप्न बाध्य हुन्छन् । जुन कुरा लेखेर वा बोलेर वर्णन गर्न सकिदैन । कसैका लागि रमाइलो वा आकांक्षा पूरा गर्न महिलाको अस्मितामाथि यतिसम्म बज्रप्रहार गरिन्छ कि त्यसको ऐना अहिले पनि मुम्बई लगायत भारतका बिभिन्न शहरका गल्लीहरुमा देख्न सकिन्छ । त्यसमा पनि नेपाली चेलीहरुलाई नेपालीले नै बेचबिखनमा पारेका घटनाले सिंगो नेपालको शिर निहुराउने गरेको छ । त्यस्ता अपराधीलाई राज्यले पहिचान गरी राज्यद्रोह सरहको कारबाही गर्नुपर्छ । महिलाहरुको वर्षाैदेखि अस्मिता लुटिएको छ ।

बिभिन्न निकाय र नागरिक समाजले पहल गरेर त्यो नरकबाट मुक्त भएपछि पनि अनेक लाञ्छना लगाएर थप पीडा दिइने गरेका छ । त्यसैले भन्ने गरिन्छ त्यो नर्कबाट मुक्त भए पछि उनीहरुमा यौन चाहना हुन्छ ।

उनीहरुलाई त्यो लागेको बानी झैँ बनिदिन्छ । एक दुई दिन शारीरिक सम्पर्क राख्न नपाउँदा छट्पटि भए जस्तो हुन्छ । त्यतिबेला उनीहरु केटाहरुसंग भेट हुन पाए हुन्थ्यो भन्ने कामना राख्दछन् । होला ! कसै कसैमा त्यस्तो हुँदो हो त्यसैले त्यो नर्ककुण्डमा त्यस्ता कुरा सुनिने गर्थे । तर सबैमा भने त्यस्तो हुँदैन । बरु अपराधीहरुको जालोबाट मुक्त भएको बेला चेलीहरुले बडा आनन्दको अनुभुति गर्ने गर्छन् ।

– बम्बईमा ‘खोली’ भन्ने आश्रयस्थल हुँदो रहेछ, जहाँ बच्चाहरुको हेरचाह गरिँदो रहेछ । कोठीमा ल्याइएका महिलाका स–साना बच्चाहरुलाई त्यही खोलीमा राखिदो रहेछ । खोलीमा ‘आइ’हरुले ती सबै बच्चाहरुको लालनपालन गर्दा रहेछन् । हप्ताको एक पटक मात्र बच्चालाई आमासँग भेट गराउन कोठीमा ल्याइदो रहेछ । मेरो छोरालाई पनि खोलीमा लगेर राखियो । हुनत, हरेक आमाको मन हुन्छ, बच्चा आफूसँगै होस् । तर मैले अर्को हिसाबले सोच्दा छोरालाई खोलीमा लगेर राखेको ठीकै पनि लाग्यो । किनकि, छोरा यदि कोठामा मैसँग भएको भए उसको भविष्य के हुन्थ्यो ? ऊ खराब संगतमा पनि लाग्नसक्थ्यो ।

– तैपनि खोली आफैमा सुरक्षित ठाउँ थिएन । खोलीमा कसैका छोरीलाई राखिएको छ भने क्याल्सियम खुवाएर छिटो छिटो हुर्काउने र खाइलाग्दो ज्यानकी बनाएर कम उमेरमै कोठीमा ल्याएर धन्दामा लगाउने चलन रहेछ । हुर्कीसकेको छोरालाई भने धर्म पुत्रका रुपमा अरु कसैलाई टन्नै रकम लिएर बेचिदिंदा रहेछन् । जसरी हुन्छ पैसा कमाउने । मेरो छोरालाई पनि धर्म पुत्रका रुपमा कसैलाई बेचिदिने हुन् कि भन्ने चिन्ताले मलाई सँधै सताइरहन्थ्यो । हुन पनि मैले कोठीमा बस्दा यस्ता दृश्यहरु देखें, जहाँ पहिला दिदीलाई ल्याएर बेचियो र दिदी धन्दामा अभ्यस्त भएपछि उनकी बहिनीलाई पनि दलालहरुले ल्याएर बेचे ।

बहिनी भर्खर नौ–दश वर्षकी भएकाले उनलाई खोली (आश्रयस्थल )मा लगेर राखियो । खोलीमा क्याल्सियम खुवाएर उसलाई चिन्नै नसक्ने बनाएछन् । हलक्क बढेकी । दुई महिनापछि कोठीमा ल्याउँदा उनलाई हामी कसैले चिनेनौं । उनको बडी स्ट्रक्चर पूर्ण रुपमा विकसित बनाइएको थियो र कम उमेरमै धन्दाका लागि ‘योग्य’ बनाइएको थियो । त्यसरी दिदी र उनकी कलिली बहिनीलाई एक साथ धन्दामा लाग्न बाध्य पारियो

– पिलोजमा ग्राहकले केटी छान्ने हैन, केटीहरुले ग्राहकलाई तानातान गर्थे । केटीहरु मेकअप गरेर रोडमा लहरै बसिरहेका हुन्थे । बाटोमा कुनै केटालाई देख्नासाथ उनीहरु ‘अरे मेरे साहरुख खान आजा ना, सिर्फ बीस रुपय तो है, मेरे जाने मन, जाने जिगर, आजा ना’ भन्दै तान्न जान्थे । बाटोमा हिँडिरहेका केटाहरुलाई उनीहरु तान्न गएको त्यो दृश्य बडा अचम्मको हुन्थ्यो । ग्राहक र केटीहरुवीच बीस रुपैयाँदेखि पचास रुपैयाँसम्म बार्र्गेनिङ हुन्थ्यो । तिनमा माग्नेदेखि रिक्सावालासम्म ग्राहक हुन्थे । कुरा मिलेपछि केटीहरुले ग्राहकलाई माथि आफ्नो पिलोज्मा लैजान्थे । पिलोज् खासमा निम्न बर्गको यौन अखडा हो ।

त्यहाँ ग्राहक पनि निम्न बर्गका र केटीहरु पनि त्यस्तै खालका हुन्थे । त्यहाँ जोखिम पनि धेरै हुन्थ्यो । विभिन्न खालका यौन रोगको संक्रमण हुने जोखिम पनि पिलोज्हरुमा बढी हुन्थ्यो । सुरक्षित यौन सम्पर्क हुँदैनथ्यो र केटीहरु सहजै कन्डम नलगाई सम्पर्कका लागि तयार हुन्थे । त्यहाँका केटीहरु त्यही कारण गर्भवती हुन्थे र त्यहीँ बच्चा पनि जन्माउँथे । अवस्था कहाँसम्म दर्दनाक हुन्थ्यो भने पिलोज्को बेडमुनि सानो बच्चा सुतिरहेको हुन्थ्यो । माथि बेडमा आमा यौन धन्दा गर्न बाध्य हुन्थिन् ।

– उफ् ! स्वदेश आउनु भन्दा त बरु हामीलाई भारतको त्यही सरकारी आवास ठीक लाग्यो । त्यो सरकारी आवासभन्दा त बरु त्यही कोठी ठीक थियो, जहाँ मानिसहरु हाम्रो शरीरसँग मात्र खेल्थे, कम्तीमा हाम्रो मनमा त उनीहरुले धावा बोलेका थिएनन् । हाम्रो यौन शोषण हुन्थ्यो, तर हामीले मनभित्र लुकाएर राखेको स्वदेशप्रेमको भावनामा त ठेस पुग्न पाएको थिएन ।

आफ्ना मानिसहरुप्रतिको विश्वास जिवितै थियो, तर स्वदेश आएपछि हाम्रो त्यो विश्वास धरमराउन थाल्यो । चार दिवारभित्रको कोठीमा केही पुरुषहरुले हामीलाई झम्टिन्थे, हाम्रो शरीरलाई झम्टिन्थे, विमानस्थलमा त सयौं आँखाहरुले हामीलाई झम्टिन खोजेको पायौं । पत्रकारहरुका ‘भोका क्यामरा’हरुले झम्टिन खोजेको पायौं । मानिसहरुको उपहासले भरिएका दृष्टिका तिखा काँडाहरुले हाम्रो आत्मसम्मान र स्वाभिमानमा चारैतिरबाट घोंची रहेजस्तो लाग्यो ।

– लुकी लुकी क्याबिन रेस्टुराँहरुमा छिर्ने भएर त होला, सिडिओ कार्यालयको एउटा अधिकारीले हामीलाई प्याच्च भनिहाल्यो, ‘तिमीहरु त विछट्टै राम्री पनि रहेछौँ । कलिला केटीहरु रहेछौँ, यसो मसाज पार्लर, डान्स बार या क्याबिन रेस्टुराँतिर लागे पो काम पनि पाइन्थ्यो, टन्न पैसा पनि कमाइन्थ्यो त ! संस्था चलाउन त धेरै गाह्रो हुन्छ मैयाँ हो । पि.एच.डी. पास गरेकाले मात्र संस्था चलाउने हो । भो, दुःख नगर नानी हो ।’

नागरिकताका लागि अनावश्यक दुःख पाएपछि एक दिन मलाई साह्रै झोँक चल्यो । अनि सोझै जिल्ला विकास समितिका सभापतिलाई गएर भनें–‘यो के चाला हो, कि म नेपाली नागरिक हैन भनेर लेखेर दिनुस् । या श्रीमानको नामबाट नागरिकता बन्दैन भन्ने बुँदा संविधान या कानूनमा कहाँ लेखेको छ त्यो देखाउनुस् ? चार वर्षदेखि म यही नागरिकताकै लागि काठमाडौंबाट घाउरहेकी छु । एक पटक आउँदा मेरो पाँच–छ हजार रुपैयाँ खर्च हुन्छ । मलाई नागरिकता नदिएर किन दुःख दिएको ?’

– मेरो एक मात्र लक्ष्य हो, बहुआयामिक रुपमा नेपाली महिलाको सशक्तीकरण । उनीहरुलाई जोखिममा पर्न नदिने, जोखिममा परेका छन् भने उद्धार गर्ने र आश्रय दिने अनि शैक्षिक, आर्थिक र राजनीतिक रुपमा समेत उनीहरुलाई समाजको नेतृत्वदायी स्थानमा पु-याउने । बस मेरो जीवनको चाहना, लक्ष्य, उद्देश्य जे भने नि यही हो ।

– गणतन्त्रात्मक लोकतन्त्रको पथमा मुलुक अग्रसर भइसक्दा पनि सामाजिक मुल्य मान्यता र सम्बन्ध अझै पितृसत्तात्मक सोंच र व्यवहारबाटै निर्देशित छ । महिलाहरु अझै पनि परनिर्भरता, दासता, यातना र दुव्र्यवहारभित्र दबिएर बस्न बाध्य छन् । अहिले पनि महिलाहरुमाथि विभिन्न धर्म, संस्कृति र परम्पराको आडमा हिंसा हुँदै आएको छ । समाजमा हुने लैंगिक विभेदमा आधारित हिंसाका कारण महिलाहरु शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारजस्ता विभिन्न अवसर र आधारभूत आवश्यकताहरुबाटसमेत बञ्चित छन् ।

यसको फलस्वरुप महिला तथा किशोरीहरु बेचविखनको उच्च जोखिममा छन् । परिवार तथा समाजले बेचविखन तथा ओसारपसारमा परेका महिलालाई सहज स्वीकार गर्नुको साटो हेयको दृष्टिले लाञ्छित व्यवहार गर्नुले प्रभावितहरु परिवर्तनका संवाहकको रुपमा आफुलाई उभ्याउने गरि रुपान्तरित हुने ताकत बटुल्नुभन्दा उल्टै पुनःबेचविखनको उच्च जोखिममा रहनुपर्ने दुःखदायी अवस्था सिर्जना भएको छ । बेचविखन तथा ओसारपसारमा परेका महिला तथा बालबालिकाहरुलाई हेर्ने दृष्टिकोण सकारात्मक र फराकिलो हुन नसक्दा उनीहरु सामाजिक न्याय पाउनबाटसमेत बञ्चित छन् । यस्तो अवस्थामा राज्यको भूमिका उनीहरुको पक्षमा अझै प्रभावकारी हुन सकिरहेको छैन ।