आज हरिशयनी एकादशी, यस्तो छ धार्मिक विश्वास

काठमाडौं । आज हिन्दु धर्मालम्बीहरूले हरिशयनी एकादशी मनाउँदैछन् ।

हिन्दू धार्मिक मान्यताअनुसार यही दिनदेखि भगवान् विष्णु चार महिनाका लागि योगनिद्रामा प्रवेश गर्ने र चातुर्मास सुरु हुने विश्वास छ । यही अवधिमा विवाह, व्रतबन्ध लगायतका शुभकार्य कम गरिन्छ भने भगवान् शिवले सृष्टिको सञ्चालन गर्ने धार्मिक मान्यता छ ।

धर्मशास्त्रअनुसार हरिशयनी एकादशी भगवान् विष्णु र माता लक्ष्मीको विशेष आराधनाको दिन मानिन्छ । यस दिन श्रद्धापूर्वक पूजा, जप र दान गर्नुका साथै तुलसी तथा भगवान् विष्णुलाई प्रिय फूल अर्पण गर्दा धन, समृद्धि, सौभाग्य र पारिवारिक सुख प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास रहेको छ ।

धार्मिक ग्रन्थहरूमा देवशयनी एकादशीका दिन भगवान् विष्णुलाई प्रिय मानिएका फूल चढाउन विशेष महत्व दिइएको छ ।

पारिजातको फूल : भगवान् विष्णुलाई अत्यन्त प्रिय मानिने पारिजातको फूल वा माला अर्पण गर्दा शुभफल प्राप्त हुने विश्वास छ ।

शंखपुष्पी : यस फूलले घरमा सुख, समृद्धि, आर्थिक उन्नति र सौभाग्य बढाउने धार्मिक मान्यता छ ।

पहेँलो सयपत्री : भगवान् विष्णुलाई पहेँलो रंग प्रिय भएकाले सयपत्री अर्पण गर्दा कार्यमा देखिएका अवरोध हट्ने विश्वास गरिन्छ ।

कमलको फूल : माता लक्ष्मी र भगवान् विष्णु दुवैलाई प्रिय कमल अर्पण गर्दा धनसम्पत्ति, ऐश्वर्य र आर्थिक स्थिरता प्राप्त हुने शास्त्रीय विश्वास छ ।

तुलसी 

हिन्दू धर्ममा तुलसीलाई माता लक्ष्मीको स्वरूप मानिन्छ । त्यसैले हरिशयनी एकादशीका दिन तुलसीको विशेष पूजा गर्दा सकारात्मक ऊर्जा, पारिवारिक सुख र आर्थिक उन्नति हुने धार्मिक विश्वास छ ।

तुलसीको बोट नजिक ११, २१ वा ५१ वटा दीपक बाल्ने, जसमा कम्तिमा एउटा घिउको दीपक हुनुपर्ने मान्यता छ । त्यसपछि तुलसी चालीसा पाठ गर्न सकिन्छ । तुलसीलाई १६ श्रृंगार अर्पण गर्दा दाम्पत्य जीवनमा प्रेम र समझदारी बढ्ने विश्वास छ । तुलसीमा रक्षासूत्र चढाउँदा घरमा सकारात्मक ऊर्जा बढ्ने धार्मिक मान्यता छ । बिहान साँझ तुलसीको पूजा गरी परिक्रमा गर्ने तथा ‘ॐ नमो भगवते वासुदेवाय’ मन्त्र जप गर्न शास्त्रले सिफारिस गरेको छ ।

धार्मिक परम्पराअनुसार हरिशयनी एकादशीका दिन तुलसीमा जल अर्पण नगर्नुपर्ने मान्यता छ । त्यस दिन तुलसीको पूजा, दीपदान र मन्त्रजपलाई विशेष पुण्यदायी मानिन्छ । हरिशयनी एकादशीसँग जोडिएका यी उपायहरू धार्मिक आस्था र परम्परामा आधारित छन् । यिनको वैज्ञानिक पुष्टि भएको छैन । तर श्रद्धा, पूजा, संयम, दान, सत्कर्म र सकारात्मक सोचले व्यक्तिलाई मानसिक शान्ति, आत्मविश्वास र सामाजिक सद्भाव बढाउन सहयोग पुर्‍याउने विश्वास गरिन्छ । त्यसैले यस्ता धार्मिक अभ्यासलाई आस्थाको विषयका रूपमा ग्रहण गर्नु उपयुक्त मानिन्छ ।