लम्की (कैलाली), ३ साउन । ‘पोहरको बाढीले छोरो लग्यो, यसपालि के लग्ने हो ?’ नाङ्लामा चामल केलाउँदै गरेकी कैलालीको पहलमानपुर, कान्द्रा नदी किनार बस्तीकी ४५ वर्षीया हिरा थापाको अनुहारमा एकाएक पीडा झल्कियो ।पहलमानपुरको कान्द्रा नदीको किनारमा नौ/दशवटा झुपडी छन् । त्यो सुकुम्वासी बस्ती हो । उनीहरू नदी किनाराको खाली ठाउँमा झुपडी बनाएर गुजारा चलाइरहेका छन् । हिराको १२ वर्षीय छोरो हिक्मतको गत वर्ष आएको बाढीमा ज्यान गयो ।
“असार २७ गते कान्द्रा नदीमा निकै बाढी आएको थियो, छोरो बाढी हेर्न भनेर नदीतिर गयो, फर्केर आएन,” स्मरण गर्दै उनी भन्छिन् । हिरालाई आफ्नो छोरो नदीमा बगेको आजभोलि हो झैँ लाग्छ । बाढीले उनको झोपडी र बाख्रा पनि बगायो । बाढीले उनको छोरालाई बगाएर करिब ११ किलोमिटर तल बिजुलिया गाउँनजिक पुर्याएको थियो ।
हिराको छजनाको परिवार छ । पाँच कट्ठा ऐलानी जग्गा छ । त्यो पनि हरेक वर्षको बाढीले वर्षेबाली बगाएर लैजान्छ । “यो ठाउँमा एक मिनेट पनि बस्न मन छैन,” हिराले भनिन् – “तर के गरुँ, अन्यत्र बसोबास गर्न न जग्गा छ, न पैसा । गत वर्षको बाढीले सो बस्तीका अरू दुईजनालाई पनि बगाएको थियो ।”
कैलालीको पहलमानपुर–२ नदी किनाराको घुम्ती भाकलमा रहेको सो बस्ती बाढीको उच्च जोखिममा रहेको छ । उसो त, पहलमानपुरका अधिकांश भाग बाढी तथा कटानको जोखिममा पर्दै आएका छन् । नौ वर्षअघि बझाङको चैनपुरबाट बसाइँ सरेर सो ठाउँमा बसोबास गरेका प्रेम थापा पनि हरेक वर्ष कान्द्रा नदीको प्रकोप सहन बाध्य छन् । उनीसहित बस्तीका मान्छे नदीमा बाढी आउन थालेपछि सुरक्षित स्थानको खोजीमा नजिकैको कान्ति राज्यलक्ष्मी उच्च माध्यमिक विद्यालयमा आश्रय लिने गरेका छन् ।
हरेक बर्खायाममा कान्द्रा नदीको कटानका कारण पहलमानपुरका थुप्रै बस्ती जोखिममा पर्ने गरेका छन् । गत वर्ष कान्द्रा नदीले धार परिवर्तन गर्दा पहलमानपुरमा पूर्व–पश्चिम राजमार्ग ठाउँठाउँमा बगाएको थियो ।
कान्द्रा नदीको कटान नियन्त्रणका लागि धेरै प्रयास भए पनि नदीले पट-पटक धार परिवर्तन गरेका कारण जोखिम बढ्दै गएको स्थानीयवासीको भनाइ छ । चुरे क्षेत्रमा भइरहेको विनाशका साथै नदी र खोलाबाट अन्धाधुन्ध बालुवा, ढुङ्गा, गिट्टी सङ्कलन गर्ने गरिएबाट हरेक वर्ष बाढीको प्रकोप बढ्दै गएको उनीहरूको बुझाइ छ । रासस
प्रतिक्रिया