एमाले केन्द्रीय कमिटीको बैठकले थपेको ऊर्जा, संकल्प र नयाँ दिशा

–टेकराज पौडेल

राजनीतिमा निर्वाचनमा पराजय हुनु अन्त्य होइन, तर गम्भीर चेतावनी अवश्य हो । पराजयपछि पार्टी दुई बाटोमा जान्छ । या त दोष खोज्दै आत्मरक्षामा बस्छ, या आफ्नै कमजोरीको निर्मम समीक्षा गरेर नयाँ शक्तिका साथ उठ्छ । नेकपा (एमाले)ले दोस्रो बाटो रोज्नुपर्छ ।

एमाले कुनै एक निर्वाचनको परिणामबाट बनेको पार्टी होइन । यो विचार, संघर्ष, संगठन, त्याग र जनविश्वासबाट निर्माण भएको राजनीतिक शक्ति हो । त्यसैले आजको प्रश्न एमाले हार्‍यो कि जित्यो भन्ने मात्र होइन । हारपछि एमालेले के सिक्यो र अब के गर्छ ? यही प्रश्नको उत्तरले आगामी राजनीतिक यात्रा तय गर्नेछ ।

यही सन्दर्भमा आश्विनको पहिलो साता सम्पन्न एमाले केन्द्रीय कमिटीको तेस्रो पूर्ण बैठकले पार्टीलाई नयाँ ढंगले अघि बढाउने स्पष्ट कार्यदिशा दिएको छ । बैठकले विगतको कमजोरीमा अल्झिएर बस्ने होइन, संगठनलाई पुनर्जीवित गर्ने, जनतासँग सम्बन्ध पुनःस्थापित गर्ने, वैचारिक स्पष्टता बढाउने र आगामी निर्वाचनका लागि आजैदेखि तयारी थाल्ने संकल्प गरेको छ ।

पहिलो काम : पार्टी रूपान्तरण

रूपान्तरण भनेको अनुहार फेरबदल होइन, कार्यशैली परिवर्तन हो । निर्णय प्रक्रिया छिटो बनाउनु, जनताको कुरा सुन्नु, कागजमा सीमित कमिटीलाई मैदानमा उतार्नु र नेतृत्वको शैलीलाई आदेशबाट संवाद तथा परिणामतर्फ लैजानु हो ।
डिजिटल युगमा सही कुरा मात्र भएर पुग्दैन । सही तथ्य सही समयमा, सही भाषामा र सही माध्यमबाट जनतासम्म पुग्नुपर्छ । एउटा झूट केही मिनेटमै हजारौँ मानिससम्म पुग्छ भने एमालेको तथ्य पनि त्यही गतिमा पुग्नुपर्छ । महत्वपूर्ण राजनीतिक भ्रम र आरोपको तथ्यगत जवाफ, छोटो र बुझिने सामग्री तथा स्थानीय भाषाशैलीमा डिजिटल संवाद अब संगठनकै नियमित कार्यक्षेत्र बन्नुपर्छ । तर डिजिटल अभियानले मात्र पार्टी बन्दैन ।

एमालेको वास्तविक शक्ति जनताको घरआँगन हो त्यसैले वडा तहदेखि जिल्ला तहसम्म सत्य संवाद, जनसुनुवाइ र घरदैलो अभियान सञ्चालन गर्नुपर्छ ।

 

एमालेको वास्तविक शक्ति जनताको घरआँगन हो त्यसैले वडा तहदेखि जिल्ला तहसम्म सत्य संवाद, जनसुनुवाइ र घरदैलो अभियान सञ्चालन गर्नुपर्छ । जनताले एमालेसँग के अपेक्षा गरेका छन् ? कहाँ चित्त दुखेको छ ? विगतमा कहाँ कमजोरी भयो ? अहिले कुन समस्या समाधान गर्न सकिन्छ ? यसको उत्तर कमिटीको बैठकमा होइन, जनताको बीचमा खोजिनुपर्छ ।

विपक्ष : आलोचना होइन, विकल्प 

एमालेले विपक्षमा बसेर सरकारको आलोचना मात्र गर्ने होइन । जनजीवनसँग जोडिएका महँगी, बेरोजगारी, किसानको उत्पादनको मूल्य, मजदुरको श्रम, साना व्यवसायीका समस्या, विद्यार्थीको भविष्य, शिक्षकको अवस्था, स्वास्थ्य खर्च, महिला सुरक्षा, भूमिहीन तथा सुकुम्बासीका समस्या, सीमावर्ती नागरिकका प्रश्न र विदेशमा रहेका नेपालीका पीडालाई राजनीतिक एजेन्डा बनाउनुपर्छ । विपक्ष भनेको संसदमा सरकारको आलोचना मात्र गर्ने ठाउँ मात्र होइन । जनताको समस्या उठाउने, समाधान खोज्ने र वैकल्पिक नीति प्रस्तुत गर्ने राजनीतिक जिम्मेवारी हो ।

त्यसैले एमालेले स्पष्ट वैकल्पिक सरकारको खाका तयार गर्नुपर्छ । रोजगारी कसरी सिर्जना गर्ने ? युवाको विदेश पलायन कसरी घटाउने ? कृषिलाई बजार, प्रविधि र उद्योगसँग कसरी जोड्ने ? शिक्षा र रोजगारीबीचको दूरी कसरी घटाउने ? स्वास्थ्य सेवा कसरी सर्वसुलभ बनाउने ? साना उद्यमलाई कसरी प्रोत्साहन गर्ने ? भ्रष्टाचार कसरी नियन्त्रण गर्ने ? डिजिटल शासन र पारदर्शिता कसरी बढाउने ?

जनताले अब ‘सरकारले के गरेन ?’ मात्र सुन्न चाहँदैनन् । ‘तपाईंहरू आएपछि के गर्नुहुन्छ ?’ भन्ने प्रश्नको स्पष्ट उत्तर चाहन्छन् । त्यसैले एमालेले सरकारको कमजोरी गन्ने विपक्ष होइन, भोलिको सरकार देखाउने विपक्ष बन्नुपर्छ ।

संगठन : बैठक होइन, परिणाम

अब प्रत्येक कमिटीले आफ्नो कामको हिसाब दिन सक्नुपर्छ । कति जनतासँग भेट भयो ? कति समस्या उठाइयो ? कति समाधान भयो ? कति युवालाई जिम्मेवारी दिइयो ? कति महिलालाई नेतृत्वमा ल्याइयो ? किसान, मजदुर, विद्यार्थी, शिक्षक, व्यवसायी र पेशाकर्मीसँग कति सम्बन्ध बन्यो ? बैठकको संख्या होइन, परिणाम संगठनको मापदण्ड बन्नुपर्छ ।

युवालाई मञ्चमा ताली बजाउने होइन, निर्णय र जिम्मेवारी बोक्ने ठाउँमा पुर्‍याउनुपर्छ ।

 

युवालाई मञ्चमा ताली बजाउने होइन, निर्णय र जिम्मेवारी बोक्ने ठाउँमा पुर्‍याउनुपर्छ । प्रविधि, उद्यम, रोजगारी, शिक्षा, वातावरण र नयाँ अर्थतन्त्र बुझ्ने पुस्तालाई नीति निर्माणमा सहभागी गराउनुपर्छ । महिलालाई अतिथि र सम्मानित पात्रमा सीमित नगरी संगठन, नीति, निर्वाचन, सञ्चार र नेतृत्वको अग्रभागमा ल्याउनुपर्छ । दलित, जनजाति, मधेसी, थारू, मुस्लिम, सीमान्तकृत समुदाय, श्रमिक, किसान तथा प्रवासी नेपालीका सवाललाई पार्टीको व्यवहारसँग जोड्नुपर्छ ।

पुस्तान्तरण : नारा होइन, जिम्मेवारी

पुस्तान्तरण भनेको पुरानालाई हटाएर नयाँलाई ल्याउनु मात्र होइन । पुरानो पुस्ताको संघर्ष र अनुभव एमालेको सम्पत्ति हो भने नयाँ पुस्ताको ऊर्जा, प्रविधि र नयाँ सोच भविष्यको शक्ति हो । यी दुईलाई जोडेर नेतृत्व निर्माण गर्नुपर्छ ।
जिम्मेवारी दिने, काममा परीक्षण गर्ने, जनतासँग जोड्ने र परिणामका आधारमा नेतृत्व विकास गर्ने विधि स्थापित गर्नुपर्छ । नेतृत्व घोषणा गरेर होइन, जिम्मेवारी बोकेर तयार हुन्छ ।

अनुशासन : बहसमा स्वतन्त्रता, निर्णयमा एकता

पार्टीभित्र बहस चाहिन्छ । आलोचना सुन्ने संस्कार चाहिन्छ । तर निर्णय भएपछि कार्यान्वयनमा एकता चाहिन्छ । व्यक्तिगत स्वार्थ, गुटगत गतिविधि, अप्रमाणित आरोप र सार्वजनिक रूपमा पार्टीलाई कमजोर बनाउने प्रवृत्तिलाई लोकतान्त्रिक अधिकारको नाम दिन मिल्दैन । बहसमा लोकतन्त्र, निर्णयमा एकता र कार्यान्वयनमा अनुशासन पार्टी संस्कार बन्नुपर्छ ।

विचारलाई समयसँग जोडौँ ।

बहुदलीय जनवादलाई इतिहासको दस्तावेजमा मात्र सीमित राखेर पुग्दैन । कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डिजिटल अर्थतन्त्र, स्वचालन, जलवायु संकट, युवा पलायन, नयाँ श्रम सम्बन्ध, शहरी असमानता र बदलिँदो सामाजिक चेतनासँग जोडेर विचारलाई समृद्ध बनाउनुपर्छ । विचारले दिशा दिन्छ, अनुसन्धानले नीति बनाउँछ र संगठनले त्यसलाई जनताको जीवनमा उतार्छ ।

राष्ट्रिय स्वाधीनता र परराष्ट्र नीतिमा पनि स्पष्ट राष्ट्रिय दृष्टिकोण आवश्यक छ । छिमेकी तथा विश्वशक्तिसँगको सम्बन्ध भावनात्मक पक्षधरता होइन, राष्ट्रिय हितका आधारमा सञ्चालन हुनुपर्छ । सीमा, जलस्रोत, व्यापार, रोजगारी, लगानी र राष्ट्रिय सुरक्षाका प्रश्नमा एमालेले दृढ तर सन्तुलित दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्नुपर्छ ।

अब निर्णायक मोर्चा : आगामी निर्वाचन

विगतको परिणामलाई भाग्यको दोष दिएर उम्किन मिल्दैन । कहाँ मत घट्यो ? किन घट्यो ? कुन वर्ग टाढियो ? संगठन कहाँ कमजोर भयो ? उम्मेदवार छनोटमा कहाँ समस्या भयो ? जनतासँगको सम्बन्ध कहाँ टुट्यो ? यसको तथ्यगत समीक्षा गर्नुपर्छ ।

त्यसपछि वडा तहदेखि नै तयारी सुरु गर्नुपर्छ । मतदाता मात्र होइन, जनताको मनोविज्ञान बुझ्नुपर्छ । स्थानीय समस्या पहिचान गर्नुपर्छ । समाधानका योजना बनाउनुपर्छ । योग्य र जनविश्वासी उम्मेदवार तयार गर्नुपर्छ ।

कार्यकर्तालाई जिम्मेवारी दिनुपर्छ । संगठनलाई चलायमान बनाउनुपर्छ । यही पार्टी जागरण हो । यही पुनर्गठन हो । यही पुनरागमनको आधार हो ।

अब एमालेले आफ्नो शक्ति निष्क्रिय संख्याबाट कार्यशील शक्तिमा बदल्नुपर्छ ।
अब भाषण कम, काम धेरै ।
आरोप कम, आत्मसमीक्षा धेरै ।
लामो बैठक कम, जनतासँग भेटघाट धेरै ।
पदको आकांक्षा कम, जिम्मेवारीको भावना धेरै ।
नारा कम, परिणाम धेरै ।

एमालेले जनतालाई अब एउटा कुरा भन्न सक्नुपर्छ :

‘हामी फर्किन्छौँ भनेर मात्र होइन, फर्किन लायक काम गरेर देखाउँछौँ ।’ हारबाट भाग्ने होइन, हारलाई जितको पाठ बनाउने हो । जनताबाट टाढा भएका छौँ भने जनतामाझ फर्किने हो । संगठन सुस्त भएको छ भने चलायमान बनाउने हो । नयाँ पुस्ता तयार छ भने जिम्मेवारी दिने हो । विचारमा नयाँ प्रश्न आएका छन् भने नयाँ उत्तर खोज्ने हो । किनकि संघर्षबाट बनेको पार्टी संकटमा सकिँदैन । संकटबाट सिकेर अझ बलियो हुन्छ ।

अब एमालेका अगाडि बाटो स्पष्ट छ :
जनतामा जाऊ ।
सत्य बोल ।
समस्या सुन ।
समाधान देऊ ।
संगठन बनाऊ ।
नयाँ नेतृत्व तयार गर ।
विचारलाई समयसँग जोड ।
र चुनावको तयारी आजैबाट गर ।
अब कसैले एमालेले गर्न सक्छ कि सक्दैन भनेर सोधिरहनु पर्दैन ।
एमालेले गर्नैपर्छ ।

किनकि यो केवल पार्टी बचाउने प्रश्न होइन ।
यो जनताको विश्वास फर्काउने प्रश्न हो ।
यो विचारको रक्षा गर्ने प्रश्न हो ।
यो आगामी पुस्ताको भविष्य निर्माण गर्ने प्रश्न हो ।

अब हरेक एमाले कार्यकर्ताले आफैलाई एउटा प्रश्न सोध्ने बेला आएको छ–
‘पार्टीले के गर्‍यो ?’ मात्र होइन,
‘मैले पार्टी र जनताका लागि के गरेँ ?’
यही प्रश्नबाट नयाँ एमाले सुरु हुन्छ ।
हामी हारेर थाकेका होइनौँ ।
हामी हारेर सिकेका हौँ ।
अब सिकेर रोकिने होइन ।
उठेर हिँड्ने हो ।

अब एमालेले आफ्नो परिचय भाषणबाट होइन, जनताको जीवनमा देखिने कामबाट लेख्नुपर्छ ।
अब बोल्ने होइन, गरेर देखाउने हो ।
जनतामा फर्किने हो ।
संगठित हुने हो ।
काममा उत्रिने हो ।
विश्वास जित्ने हो ।
र फेरि विजयको झण्डा उठाउने हो ।

यही संकल्पका साथ नेकपा (एमाले)को तेस्रो पूर्ण बैठकले आम एमाले पंक्तिमा नयाँ ऊर्जा, नयाँ जोस र नयाँ संकल्प सञ्चार गरेको छ ।
अब प्रतीक्षा होइन, परिणाम चाहिन्छ ।
अब बहाना होइन, काम चाहिन्छ ।
अब घोषणा होइन, कार्यान्वयन चाहिन्छ ।
एमाले फेरि उठ्नेछ ।

तर यसपटक भाषणले होइन, कामले ।