कर्णालीमा गाडी बेपत्ता : २४ घण्टामा पनि अत्तोपत्तो लागेन, कमजोरी कसको ?

काठमाडौं । दैलेखको साङ्गेतडामा यात्रुवाहक फोर्स गाडी कर्णाली नदीमा खसेको एक दिन बितिसक्दा पनि गाडीको अवस्थाबारे कुनै ठोस जानकारी नआउनुले नेपालको उद्धार प्रणालीमाथि फेरि प्रश्न उठाएको छ।

घटनास्थलमा सुरक्षाकर्मी, गोताखोर र स्थानीयको सक्रियता भए पनि गाडी नै फेला नपर्नु र यात्रुको यकिन संख्या अझै स्पष्ट हुन नसक्नुले समन्वय, प्रविधि र तयारी तीनै पक्षमा कमजोरी रहेको संकेत गरेको छ।

दुर्घटनापछि नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र गोताखोर टोली परिचालन भए पनि कर्णाली नदीको तीव्र बहाव, धमिलो पानी र भीरालो भूगोलका कारण खोजी कार्य अपेक्षाअनुसार अघि बढ्न सकेको छैन। तर प्राकृतिक कठिनाइसँगै प्रणालीगत कमजोरी पनि उजागर भएको भन्दै प्रश्न उठ्न थालेका छन्।

विशेषगरी, सुर्खेतदेखि दुर्घटनास्थलसम्म विभिन्न सुरक्षा जाँच चौकी पार गर्ने सार्वजनिक सवारीमा कति यात्रु थिए भन्ने तथ्य तत्काल उपलब्ध हुन नसक्नुले यात्रु अभिलेख प्रणालीको प्रभावकारितामाथि नै प्रश्न खडा गरेको छ। सार्वजनिक यातायात सञ्चालन हुँदा यात्रुको विवरण व्यवस्थित रूपमा अभिलेख नराखिँदा दुर्घटनापछि उद्धार र पहिचान प्रक्रिया थप जटिल बन्ने गरेको जानकारहरू बताउँछन्।

यस्तै, कर्णालीजस्तो गहिरो नदीमा डुबेको सवारी साधन छिटो पत्ता लगाउन आवश्यक आधुनिक उपकरणको अभाव पनि देखिएको छ। अहिले गोताखोरको प्रत्यक्ष खोजीमै भर पर्नुपरेको अवस्था छ। विकसित मुलुकहरूमा यस्ता घटनामा सोनार स्क्यानर, अन्डरवाटर ड्रोन, लोकेसन ट्र्याकिङ प्रणाली लगायतका प्रविधि प्रयोग गरिने भए पनि नेपालमा यस्ता उपकरण सीमित मात्रामा उपलब्ध छन्।

नेपालमा यसअघि पनि नदीमा सवारी खस्ने घटनापछि खोजी तथा उद्धार कार्य लामो समयसम्म चल्ने गरेका उदाहरण छन्। हरेक दुर्घटनापछि एउटै समस्या दोहोरिने भए पनि आधुनिक प्रविधि, उद्धार सामग्री र यात्रु व्यवस्थापन प्रणालीमा अपेक्षित सुधार हुन सकेको छैन।

यस घटनाले केवल एउटा दुर्घटना मात्र होइन, सार्वजनिक यातायातको निगरानी, यात्रु अभिलेखीकरण, उद्धार पूर्वतयारी र आधुनिक प्रविधिको प्रयोगबारे राज्यले गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ।