नेपालको विदेशी मुद्रा सञ्चिति ४० खर्ब नाघ्यो, २१ महिनाको आयात धान्ने

काठमाडौं । नेपालमा विदेशी विनिमय सञ्चिति निरन्तर बढ्दै गएको छ। चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को भदौ मसान्तसम्म मुलुकको कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति ४० खर्ब ६५ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार असार मसान्तमा ३८ खर्ब ९७ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ रहेको सञ्चिति दुई महिनाको अवधिमा ४.३ प्रतिशतले बढेको हो। अमेरिकी डलरमा पनि विदेशी विनिमय सञ्चिति २५ अर्ब ३१ करोडबाट बढेर २६ अर्ब ४८ करोड पुगेको छ।

बैंकिङ क्षेत्रसँग रहेको विदेशी मुद्रा सञ्चितिले मुलुकको बाह्य क्षेत्रलाई थप सहज अवस्थामा राखेको देखिएको छ। भदौ मसान्तसम्म कायम सञ्चितिले चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनाको आयातलाई आधार मान्दा २०.९ महिनाको वस्तु आयात धान्न सक्ने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। वस्तु तथा सेवा दुवैको आयातलाई आधार मान्दा यही सञ्चितिले १७.८ महिनाको आयात धान्न पुग्ने देखिन्छ।

कुल सञ्चितिमध्ये नेपाल राष्ट्र बैंकमा रहेको रकम ३६ खर्ब १० अर्ब ७६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। असार मसान्तमा यस्तो सञ्चिति ३४ खर्ब ७३ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ थियो। यस अवधिमा राष्ट्र बैंकमा रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति ४ प्रतिशतले बढेको हो।

त्यस्तै, बैंक तथा वित्तीय संस्थासँग रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति पनि बढेको छ। असार मसान्तमा ४ खर्ब २४ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ रहेको यस्तो सञ्चिति भदौसम्ममा ७.२ प्रतिशतले बढेर ४ खर्ब ५५ अर्ब १ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

भदौ मसान्तसम्म मुलुकको कुल विदेशी विनिमय सञ्चितिमा भारतीय मुद्राको हिस्सा २१.३ प्रतिशत रहेको छ।

विदेशी मुद्रा सञ्चिति बढ्नुमा पछिल्लो समय विप्रेषण आप्रवाहमा देखिएको वृद्धि पनि महत्वपूर्ण आधारका रूपमा देखिएको छ। चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिनामै रेमिट्यान्स आप्रवाह २१.२ प्रतिशतले बढेर २ खर्ब १५ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ पुगेको थियो। सो अवधिमा चालु खाता ९४ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँले बचतमा र शोधनान्तर स्थिति ९० अर्ब ३४ करोड रुपैयाँले बचतमा रहेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांक सार्वजनिक भएको थियो।

यद्यपि, विदेशी मुद्रा सञ्चिति बढिरहँदा नेपालको वस्तु व्यापार घाटा भने उच्च नै रहेको देखिन्छ। पहिलो महिनामा वस्तु आयात ३१ प्रतिशतले बढेर १ खर्ब ८७ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ पुगेको थियो। निर्यात ६१.७ प्रतिशतले बढेर ३८ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ पुगे पनि आयातको तुलनामा निर्यातको आकार निकै कम रहेकाले व्यापार घाटा २४.९ प्रतिशतले बढेर १ खर्ब ४८ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ पुगेको थियो।

राष्ट्र बैंकका अनुसार भदौ मसान्तसम्म विदेशी विनिमय सञ्चितिको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनसँगको अनुपात ६१.६ प्रतिशत पुगेको छ। कुल आयातसँग यसको अनुपात १४८.५ प्रतिशत र विस्तृत मुद्राप्रदायसँगको अनुपात ४४.९ प्रतिशत रहेको छ।

असार मसान्तमा यी अनुपात क्रमशः ५९.१ प्रतिशत, १६३.४ प्रतिशत र ४३.८ प्रतिशत थिए। यसले आयातको तुलनामा विदेशी मुद्रा सञ्चितिको स्थिति केही बलियो बनेको देखाउँछ।

विदेशी विनिमय सञ्चितिको पछिल्लो अवस्थाले तत्कालको बाह्य भुक्तानी क्षमता मजबुत रहेको संकेत गरे पनि मुलुकको दीर्घकालीन बाह्य क्षेत्रको स्थायित्वका लागि निर्यात विस्तार, आयात व्यवस्थापन र वैदेशिक मुद्रा आर्जनका अन्य स्रोतलाई दिगो बनाउनु महत्वपूर्ण रहने देखिन्छ।