अन्तरजातीय विवाहपछि सामाजिक चुनौती, आज पाँच जनालाई रोजगारी दिने निर्मला

–कृष्ण पौडेल

कपिलवस्तु । कुनै समय घरभित्रका आँसु लुकाएर बाहिर मुस्कुराउँदै हिँड्ने निर्मला यादव भण्डारी आज आफ्नै व्यवसायमार्फत पहिचान बनाउन सफल भएकी छन् । अन्तरजातीय विवाहपछि सामना गर्नुपरेका सामाजिक टिप्पणी, मनभित्रको पीडा र भविष्यप्रतिको अनिश्चितताबीच उनले आफ्नो जीवनलाई नयाँ दिशा दिइन् । सात लाख रुपैयाँको लगानीबाट सुरु गरेको व्यवसायले आज उनलाई आत्मनिर्भर उद्यमी बनाउनुका साथै पाँच जनालाई रोजगारी दिने अवस्थामा पुर्‍याएको छ ।

शिवराज नगरपालिका-५ चन्द्रौटाकी निर्मलाको जीवनयात्रा सुरुदेखि सहज थिएन । कुनै समय उनी घरायसी काम र खेतीपातीमै सीमित थिइन् ।

अन्तरजातीय विवाहपछि उनले समाजका विभिन्न टिप्पणी र चुनौतीको सामना गर्नुपर्‍यो । बाहिरबाट सामान्य देखिए पनि मनभित्र अनेक पीडा थिए । घरभित्र रोएर बाहिर मुस्कुराउँदै हिँड्नु उनका लागि बाध्यता जस्तै बनेको थियो ।

तर, उनले कठिन परिस्थितिलाई आफ्नो जीवनको अन्तिम सत्य मानिनन् । बरु आफ्नै पहिचान बनाउने, आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर बन्ने र जीवनलाई नयाँ ढङ्गले अघि बढाउने सोच विकास गरिन् । विगतका चुनौतीले उनलाई कमजोर बनाउनुको सट्टा आफ्नै खुट्टामा उभिने अठोट थप बलियो बनाउँदै लग्यो ।

जीवनमा केही फरक गर्ने हुटहुटी बढ्दै गएपछि उनले सौन्दर्यसम्बन्धी सीप सिकेर आफ्नै व्यवसाय सञ्चालन गर्ने निर्णय गरिन् । त्यसका लागि उनी बुटवल पुगिन् । एकातिर सीप सिकेर भविष्य बनाउने सपना थियो भने अर्कोतिर सानो छोराबाट टाढा बस्नुपर्ने बाध्यता । छोरालाई छाडेर नयाँ सीप सिक्न जानु उनका लागि भावनात्मक रूपमा निकै कठिन थियो । तैपनि भविष्य बदल्ने दृढ इच्छाशक्तिका साथ उनी अघि बढिन् ।

करिब डेढ वर्ष सीप सिक्ने र अभ्यास गर्ने क्रममा उनले आफ्नो क्षमतालाई निखार्दै लगिन् । कठिन समयमा श्रीमानबाट पाएको साथ र सहयोगले पनि उनलाई अघि बढ्न हौसला मिल्यो । सीप र अनुभव हासिल गरेपछि उनले आफ्नै व्यवसाय सुरु गर्ने निर्णय गरिन् ।

६ वर्षअघि निर्मलाले सात लाख रुपैयाँ लगानी गरेर चन्द्रौटामा मिरर ब्युटि स्टुडियो सञ्चालनमा ल्याइन् । व्यवसाय सुरु गर्दा उनीसँग सपना र उत्साह त थियो, तर लगानी डुब्ने हो कि भन्ने डर पनि उत्तिकै थियो । ग्राहक आउँछन् कि आउँदैनन्, व्यवसाय चल्छ कि चल्दैन र आफूले गरेको मेहनत खेर जाने त होइन भन्ने चिन्ताले उनलाई सताउँथ्यो ।

व्यवसाय सुरु गर्दाका दिन सम्झँदै निर्मला भन्छिन्– डुब्छ कि भन्ने डर थियो । पछि व्यवसाय चल्न थालेपछि खुसी लाग्यो ।

उनको यो भनाइमा नयाँ काम सुरु गर्दाको अनिश्चितता र सफलता प्राप्त गर्दाको सन्तुष्टि दुवै झल्किन्छ । सुरुआती दिनमा मनमा अनेक डर भए पनि उनले मेहनत र धैर्यलाई छाडिनन् । ग्राहकको विश्वास जित्ने प्रयास गरिरहिन् । विस्तारै ग्राहक बढ्दै गए, व्यवसायले गति लिन थाल्यो र उनको आत्मविश्वास पनि बलियो बन्दै गयो ।

अन्तरजातीय विवाहपछि सामाजिक चुनौती सामना गरेकी निर्मलाका लागि आफ्नै व्यवसाय सञ्चालन गर्नु आर्थिक आम्दानीको माध्यम मात्र थिएन, आफ्नो क्षमता प्रमाणित गर्ने अवसर पनि थियो । विगतका कठिनाइबीच सुरु गरेको प्रयासले बिस्तारै परिणाम दिन थालेपछि उनको सपना वास्तविकतामा बदलिँदै गयो ।

आज मिरर ब्यूटी स्टुडियो निर्मलाको आम्दानीको स्रोत मात्र बनेको छैन, पाँच जनाका लागि रोजगारीको आधार समेत बनेको छ । घरायसी काम र खेतीपातीमा सीमित जीवनबाट सुरु भएको उनको यात्रा अहिले अरूलाई समेत काम गर्ने अवसर दिन सक्ने अवस्थासम्म आइपुगेको छ ।

निर्मलाका अनुसार, उनको व्यवसायबाट वार्षिक करिब १० लाख रुपैयाँको कारोबार हुन्छ । सबै खर्च कटाएर वार्षिक करिब पाँच देखि ७ लाख रुपैयाँ बचत हुने उनको भनाइ छ । आफ्नै सीप र मेहनतबाट आम्दानी गर्न सक्नु, आफ्नो निर्णय आफैँ लिन सक्नु र अरूलाई रोजगारी दिन सक्नु उनका लागि महत्वपूर्ण उपलब्धि हुन् ।

उनको सफलताको अर्थ आर्थिक आम्दानीमा मात्र सीमित छैन । सामाजिक चुनौती र व्यक्तिगत कठिनाइबीच पनि आफ्नै क्षमता पहिचान गरेर अघि बढ्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण उनले प्रस्तुत गरेकी छन् । आफू आत्मनिर्भर बन्नुका साथै अरूलाई पनि रोजगारी दिन सक्नु उनको संघर्षपूर्ण यात्राको महत्वपूर्ण उपलब्धि बनेको छ ।

निर्मलाले आफ्नो व्यवसायलाई आम्दानीको माध्यममा मात्र सीमित राखेकी छैनन् । उनले सौन्दर्यसम्बन्धी सीप सिक्न चाहने अन्य व्यक्तिलाई पनि तालिम दिँदै आएकी छन्। उनीबाट सीप सिकेका कतिपय विद्यार्थी विदेश पुगेर समेत यसै क्षेत्रमा काम गरिरहेका छन् ।

यसले उनको प्रयास आफ्नै जीवन परिवर्तनमा मात्र सीमित नभई अरूको भविष्य निर्माणसँग पनि जोडिएको देखाउँछ । एउटा सीपले व्यक्तिलाई आत्मनिर्भर बनाउन सक्छ र त्यसबाट परिवारको आर्थिक अवस्थामा समेत सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सकिन्छ भन्ने विश्वास उनी राख्छिन् ।

सौन्दर्य व्यवसायमा समयसँगै नयाँ प्रविधि, शैली र ग्राहकका चाहना बदलिँदै जान्छन् । त्यसअनुसार आफूलाई दक्ष बनाइराख्न निर्मला विभिन्न तालिममा सहभागी हुने गरेकी छन्‌ । अन्तर्राष्ट्रिय प्रशिक्षकबाट समेत नयाँ सीप सिक्ने प्रयासले आफ्नो काममा थप निखार ल्याउन सहयोग गरेको उनको अनुभव छ ।

उनका लागि व्यवसाय सुरु गर्नु मात्रै ठूलो कुरा होइन, त्यसलाई निरन्तरता दिनु पनि उत्तिकै चुनौतीपूर्ण छ । ग्राहकको विश्वास कायम राख्नु, नयाँ सीप सिकिरहनु र बदलिँदो समयअनुसार आफूलाई परिमार्जन गर्नु सफल व्यवसायका आधार भएको उनी ठान्छिन् ।

आफूले भोगेका कठिनाइ, गरेको संघर्ष र हासिल गरेको सफलताबाट निर्मलाले एउटा स्पष्ट सन्देश दिन्छिन् आफ्नो खुट्टामा उभिन सक्नुपर्छ ।

उनको यो भनाइ आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर बन्ने आग्रह मात्र होइन, आफ्नै क्षमता पहिचान गरेर निर्णय लिन सक्ने बन्नुपर्ने सन्देश पनि हो । परिवार, समाज र परिस्थितिका कारण विभिन्न चुनौती सामना गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ । तर, सीप सिक्ने, मेहनत गर्ने र अवसर खोज्ने प्रयासले जीवनमा नयाँ बाटो खोल्न सक्छ भन्ने विश्वास निर्मलाको छ ।

अन्तरजातीय विवाहपछि सामना गरेका सामाजिक टिप्पणी र व्यक्तिगत पीडाबीच पनि उनले आफ्नो भविष्य निर्माणको प्रयासलाई निरन्तरता दिइन् । व्यवसाय सुरु गर्दा लगानी डुब्ने डर थियो, भविष्य कस्तो होला भन्ने अनिश्चितता थियो । तर, उनले प्रयास गर्न छाडिनन् । आज त्यही निर्णयले उनलाई आर्थिक रूपमा सक्षम बनाउनुका साथै पाँच जनालाई रोजगारी दिने र अरूलाई सीप सिकाउने अवस्थामा पुर्‍याएको छ ।