चिनियाँ सिनेमा विश्वभरि दर्शकको मन जित्न सक्षम हुनेछ : प्राध्यापक झान

शुन झान चीनको युनिभर्सिटी अफ इलेक्ट्रोनिक साइन्स एन्ड टेक्नोलोजीकी प्राध्यापक तथा मिडिया विशेषज्ञ हुन् ।

मिडिया, अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार तथा अन्तर–सांस्कृतिक अध्ययनमा दख्खल राख्ने झान मिडिया इकोलोजी र भिजुअल स्टोरीटेलिङमा आफ्नो विश्लेषणात्मक दृष्टिकोणका लागि परिचित छिन् ।

चीनको फिल्म बजार, झानका अनुभव लगायत विषयमा उनीसँग गरिएको कुराकानीको संक्षिप्त अंशः

तपाईंको दृष्टिमा चिनियाँ फिल्म उद्योगको सबैभन्दा ठूलो बल के हो ?

चीनको फिल्म उद्योगको सबैभन्दा ठूलो फाइदा यसको विशाल र तीव्र रूपमा विस्तार हुँदै गएको घरेलु बजार हो । १.४ अर्बभन्दा बढी जनसंख्या र बढ्दो मध्यम वर्गका कारण चीनले अत्यन्त ठूलो दर्शक आधार प्रदान गर्दछ, जसले स्थानीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय दुवै फिल्महरूको बलियो बक्स अफिस आम्दानी सुनिश्चित गर्छ । यस स्तरले चिनियाँ फिल्म निर्माताहरूलाई ऐतिहासिक महाकाव्यदेखि अत्याधुनिक सीजीआई प्रयोग भएका चलचित्रसम्म उच्चस्तरीय उत्पादनमा लगानी गर्न सक्षम बनाउँछ । साथै, सरकारले पनि आर्थिक सहयोग, पूर्वाधार विकास र सांस्कृतिक नीतिहरूमार्फत उद्योगलाई सक्रिय रूपमा समर्थन गर्दछ । समृद्ध ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्पदाले कथावस्तुका असीम स्रोतहरू प्रदान गर्दछ । बजारको आकार, सरकारी समर्थन र सांस्कृतिक गहिराइको यो संयोजनले दिगो विकास र विश्वव्यापी प्रभावको शक्तिशाली आधार तयार गर्छ ।

विश्व बजारमा विस्तार हुन चिनियाँ सिनेमा किन चुनौतीपूर्ण देखिन्छ ?

घरेलु सफलताको बावजुद, चीनको फिल्म उद्योगले विश्वव्यापी विस्तारमा केही चुनौतीहरू सामना गरिरहेको छ ।

पहिलो, सांस्कृतिक भिन्नता र स्थानीयकरणका समस्याहरूले विदेशी दर्शकहरूलाई चिनियाँ कथा, हास्य र ऐतिहासिक सन्दर्भ बुझ्न कठिन बनाउँछन् ।

दोस्रो, विशेष गरी हलिउडले लामो समयदेखि विश्व वितरण नेटवर्कमा प्रभुत्व जमाएकोले गैर-अंग्रेजी फिल्महरूले पर्याप्त स्क्रिन र प्रचार पाउन गाह्रो हुन्छ ।

तेस्रो, केही चिनियाँ फिल्महरूको कथन शैली अन्तर्राष्ट्रिय शैलीसँग मेल नखाने हुन सक्छ र कहिलेकाहीँ अत्यधिक स्थानीय विषय वा कलाकारमा निर्भर हुन्छ ।

चौथो, अन्तर्राष्ट्रिय बजारका लागि मार्केटिङ र ब्रान्डिङ रणनीति अझै पर्याप्त विकसित छैन । तर भविष्य आशावादी छ । चीनले अन्तर्राष्ट्रिय सह-निर्माण बढाउँदैछ, विश्वस्तरीय प्रतिभामा लगानी गरिरहेको छ र परिवार, वीरता, न्याय जस्ता सार्वभौमिक विषयहरूमा प्रयोग गरिरहेको छ । स्ट्रिमिङ प्लेटफर्महरूले पनि नयाँ अवसरहरू प्रदान गरेका छन् । निरन्तर सिकाइ र अनुकूलनमार्फत चिनियाँ सिनेमा विश्वभरि दर्शकको मन जित्न सक्षम हुनेछ ।

हलिउडको सफलताको मुख्य कारणहरू के हुन् भन्ने तपाईंलाई लाग्छ ?

हलिउडको दीर्घकालीन विश्वव्यापी सफलताको मुख्य कारण यसको अन्तर-सांस्कृतिक सञ्चारमा दक्षता हो, जसलाई चार मुख्य तत्वहरूले समर्थन गरेका छन्: लगानी, प्रविधि, प्रतिभा र वितरण प्रणाली ।लगानीले हलिउडलाई सार्वभौमिक कथाहरूमा जोखिम लिन सक्षम बनाउँछ । विश्वका विभिन्न संस्कृतिमा परीक्षण गरिएका कथाहरूले व्यापक दर्शकलाई आकर्षित गर्छन् । यसले बहुभाषिक डबिङ, सबटाइटल र स्थानीय प्रचारलाई पनि सम्भव बनाउँछ ।

प्रविधि एक सार्वभौमिक भाषा हो। अत्याधुनिक दृश्य प्रभाव, ध्वनि डिजाइन र सिनेमाटोग्राफीले भाषाको बाधा पार गर्छ। आकर्षक दृश्यहरूले कुनै अनुवाद बिना नै भावनात्मक प्रभाव दिन्छन् । प्रतिभा पनि प्रमुख शक्ति हो । विश्वभरका निर्देशक, लेखक र कलाकारहरू हलिउडमा काम गर्छन्, जसले विविध सांस्कृतिक दृष्टिकोण ल्याउँछ ।

वितरण प्रणाली हलिउडको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो । विश्वभरका सिनेमा हल, स्ट्रिमिङ प्लेटफर्म र टेलिभिजन नेटवर्कमार्फत एकैपटक रिलिज सम्भव हुन्छ, जसले फिल्मलाई विश्वव्यापी घटना बनाउँछ ।

चिनियाँ फिल्मलाई अन्तर्राष्ट्रिय दर्शकमाझ लोकप्रिय बनाउन के गर्नुपर्ला ?

चिनियाँ फिल्महरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आकर्षक बनाउन केही रणनीतिहरू अपनाउन सकिन्छ ।

पहिलो, सार्वभौमिक विषयहरू अपनाउने तर सांस्कृतिक मौलिकता कायम राख्ने । परिवार, प्रेम, न्याय जस्ता विषयहरू विश्वव्यापी रूपमा बुझिन्छन् ।

दोस्रो, कथन संरचना सुधार गर्ने । स्पष्ट कथा, बलियो पात्र र रोचक अन्त्यले अन्तर्राष्ट्रिय दर्शकलाई आकर्षित गर्छ ।

तेस्रो, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य र सह-निर्माणमा लगानी गर्ने । यसले सांस्कृतिक अनुवादलाई सहज बनाउँछ ।

चौथो, प्रविधि र दृश्य सौन्दर्य प्रयोग गर्ने । सीजीआई, सिनेमाटोग्राफी र एक्शन शैलीले भाषा बाधा हटाउँछ ।

पाँचौँ, वितरण र मार्केटिङ सुदृढ बनाउने । स्ट्रिमिङ प्लेटफर्म र फिल्म फेस्टिभलहरू प्रयोग गर्नुपर्छ ।

अन्त्यमा, अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया संकलन गरी सुधार गर्ने ।

डिजिटल प्लेटफर्मको वृद्धि चिनियाँ सिने उद्योगका लागि अवसर हो कि चुनौती ?

डिजिटल प्लेटफर्महरूको वृद्धि चीनको फिल्म उद्योगका लागि अवसर र चुनौती दुवै हो । अवसरहरूमा आईक्यूवाई, टेन्सेन्ट भिडियो र युक्यूजस्ता प्लेटफर्महरूले नयाँ वितरण मार्ग प्रदान गर्छन् । यसले अन्तर्राष्ट्रिय पहुँच बढाउँछ ।

चुनौतीहरूमा थिएटर आम्दानी घट्ने, पाइरेसी, एल्गोरिदमको प्रभाव र अत्यधिक प्रतिस्पर्धा पर्दछन् । सन्तुलित व्यवस्थापन भएमा यी प्लेटफर्महरू विकासको प्रमुख साधन बन्न सक्छन् ।

चिनियाँ र हलिउड फिल्मबीच सामग्रीको मुख्य भिन्नता के देख्नुहुन्छ ?

चिनियाँ र हलिउड फिल्महरूबीच सामग्रीमा स्पष्ट भिन्नता पाइन्छ । विषयवस्तुमा हलिउडले व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र वीरतालाई जोड दिन्छ भने चिनियाँ सिनेमा सामूहिकता र पारिवारिक मूल्यमा केन्द्रित हुन्छ ।

कथन शैलीमा हलिउड छिटो र संरचित हुन्छ भने चिनियाँ शैली बढी काव्यात्मक हुन सक्छ । अन्त्यमा हलिउड प्रायः सुखद हुन्छ भने चिनियाँ फिल्महरू कहिलेकाहीँ मिश्रित भावनात्मक हुन्छन् ।

ग्लोबल दर्शकलाई लक्षित गरेर चिनियाँ फिल्महरूले कस्तो रणनीति अपनाउनुपर्छ ?

विश्वव्यापी दर्शक आकर्षित गर्न चिनियाँ फिल्महरूले सार्वभौमिक विषयहरू अपनाउनुपर्छ, स्पष्ट कथा संरचना विकास गर्नुपर्छ, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य बढाउनुपर्छ, दृश्य आकर्षण प्रयोग गर्नुपर्छ र फिल्म फेस्टिभलहरूमा सक्रिय सहभागिता जनाउनुपर्छ ।

भविष्यमा चिनियाँ सिने उद्योगको दिशा कता जाँदैछ भन्ने तपाईंको विश्लेषण के छ ?

चीनको फिल्म उद्योगको भविष्य उज्ज्वल देखिन्छ । प्रविधि, उत्पादन गुणस्तर र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यले यसलाई अगाडि बढाइरहेका छन् । नेपालसँगको सांस्कृतिक आदानप्रदान विशेष सम्भावनायुक्त छ । “सीजाङ पनोरमा” जस्ता परियोजनाहरूले वातावरण, संस्कृति र हिमाली क्षेत्रको कथा प्रस्तुत गर्दै दुई देशबीच सम्बन्ध सुदृढ गरेका छन् ।

फिल्म फेस्टिभलहरूले सहकार्यलाई अझ बलियो बनाएका छन् । चीन र नेपालले सह-निर्माण, तालिम, प्रविधि आदानप्रदानमार्फत अझ गहिरो साझेदारी गर्न सक्छन् । यसले दुवै देशको सिनेमा मात्र होइन, विश्व सिनेमा उद्योगलाई पनि समृद्ध बनाउनेछ ।