भारतले जारी गर्‍यो नयाँ भूकम्पीय जोखिम नक्सा

काठमाडौं, १२ मंसिर । भारतले नयाँ भूकम्पीय जोखिम नक्सा जारी गरेको छ । यसले पहिलोपटक सम्पूर्ण हिमालयीय आर्कलाई नयाँ तरिकाले परिभाषित उच्च–जोखिम ‘क्षेत्र ६’ मा राखेको छ । यसले देशले भूकम्पको सम्भावनालाई बुझ्ने तरिकालाई नै पुनर्परिभाषित गर्दै भारतको ६१ प्रतिशत भूभाग अब मध्यमदेखि उच्च जोखिम भएका क्षेत्रहरूमा पर्ने देखाएको छ ।

यो परिवर्तनले उपमहाद्वीपका सबैभन्दा बढी जनघनत्व भएका क्षेत्रहरूमा रहेका टेक्टोनिक तनावलाई ध्यानमा राख्दै भवन, पूर्वाधार र सहरी विस्तारको डिजाइन कसरी हुनुपर्छ भन्ने कुरा पनि पुनर्परिभाषित गर्दछ ।

भारतको वाडिया इन्स्टिच्युट अफ हिमालयन जियोलजीका निर्देशक र राष्ट्रिय भूकम्पविज्ञान केन्द्रका पूर्वनिर्देशक विनीत गहलौतले अद्यावधिक नक्साले हिमालय बेल्टमा अत्यावश्यक एकरूपता ल्याएको बताए । यसअघि उही आधारभूत टेक्टोनिक जोखिम भएता पनि यो क्षेत्र ‘क्षेत्र ४’ र ‘५’ मा विभाजित गरेको थियो ।

“पहिलेको वर्गीकरणले यी लक भएका खण्डहरूको व्यवहारलाई पूर्ण रूपमा विचार गरेको थिएन, जसले तनाव थप्दैछ,” उनले भने । नयाँ ढाँचाले सम्पूर्ण क्षेत्रमा भूकम्पीय वर्गीकरणको लागि अधिक वैज्ञानिक, डाटा–निर्देशित दृष्टिकोण अवलम्बन गरेको उनले बताए ।

यस संशोधनले दशकौँदेखिको भारतको भूकम्प जोखिम मूल्यांकनमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण परिवर्तनहरूमध्ये एक चिन्हित गरेको बताए ।