छ दिनसम्म पृथ्वी पूर्णरुपमा अँध्यारो हुन्छ त ?

डा कविताराम श्रेष्ठ

यो ६ दिन अँधेरो हुन्छ भन्ने कुरोले अझैसम्म पनि हल्लिखाल्ली मच्चायो । यो हावादारी खबर (hoax) हज्लर्स डट कमले नासाको प्रशासक चार्ल्स बोल्डनको हवाला दिएर प्रसारमा ल्यायो । यसले छोटो समयमै फेसबुकमा ६ लाख “likes” हासिल गरेको थियो । तर अक्टोबर ३० मा यो खबर ‘द एपोक टाइम्स’ भन्ने पत्रिकाले हावादारी भएको प्रमाणित गरिदियो ।  मैले भने थाहा पाइन र आफ्नो भनाइ समेत फेसबूकमा शेयर गरेको थिएँ । तर, एक घण्टा पनि नपुग्दै मेरा मित्रहरूले यो हावादारी भएको लिंकहरू प्रस्तुत गर्नुभयो । र, मैले तत्काल त्यसलाई हटाएको थिएँ ।

गएका केही दिनसम्म नेपालका कतिपय समाचार पोर्टलले ‘एक हप्ता पृथ्वी पूर्णरुपमा अँध्यारो हुने’ भन्दै हल्लीखल्ली गरेका छन् । सामाजिक सञ्जाल पनि यस्तै खबरका लिंकले भरिएका छन् । कतिपय विदेशी अनलाइनहरुले समेत यो खबर प्रकाशित गरेका छन् र यो अझै यो गरमागरम नै देखियो । त्यसैले यस बारेको केही तथ्य अघि ल्याउन मन लाग्यो ।

वास्तवमा यस खबर हावादारी भएपनि सौर्यआंधी धेरै परसम्म उठ्ने र धेरै टाढा अन्तरिक्षमा पुगेपछि सेलाएर पृथ्वीसम्म आउने सूर्यको प्रकाशलाई छेक्न ठूलो कुरा हुन्न नै । यस्ता लप्काले पृथ्वी त के त्यो भन्दा परका ग्रहलाई पनि अँधेरो पार्न मात्र होइन आफ्नो चपेटामा पार्न पनि सक्दछ । संलग्न फोटोहरू हेर्नुहोस, सूर्यको अनुपातमा पृथ्वी र सूर्यबाट उठ्ने लप्का कत्रो र कस्तो देखिन्छ, हेर्दा नै थाहा हुन्छ । साढे चार पांच अरब वर्ष अघितिर पृथ्वीलगायत सबै ग्रहहरू नै सौर्य आंधीबाट हुत्याइएको लप्का सेलाएर त्यसैको कणबाट बनेको भन्ने सिद्धान्त वैज्ञानिकहरूले अघि सारेका छन् । यो सानो लप्काको कुरा त के नै भयो र ?

यही गत २०१२ सालकै कुरा हाम्रा सामू दृष्टान्त छ । यसबारेमा एभ्लिन ब्राउनिङ्ग ग्यार्रिस आफ्नो लेख Solar Storms: A Scary Near Miss!, March 23, 2014 मा लेख्छन- “अधिकांश पृथ्वीबासीले भोगे कि २०१२ साल कति गर्मी थियो थियो । तर धेरैलाई थाहा भएन कि हामी झन्डै खरानी नै भएका थियौं । त्यस साल सूर्यको ठूलै आगोको लप्का यता हानिएको थियो । यसले पृथ्वीका समस्त विद्युत सञ्जालनै झण्डै नष्ट गरेको थियो, हामी अलिकतिले जोगियौं” (http://www । almanac । com/blog/weather-blog/solar-storms-scary-near-miss) ।

यसै बारेमा सोलर म्यक्सका अन्तर्राष्ट्रिय टास्क फोर्स सदस्य आस्ली डेल भन्दछन- “यो दुर्घटना घटेको भए पृथ्बीभरका संचार र यातायातका सञ्जाल पूरै ध्वस्त हुने थियो र त्यसबाट झन्डै डेढ ट्रिलियन पाउण्ड नोक्सान हुन्थ्यो । Physics World भन्ने पत्रिकामा उनले लेखेका छन् “यस्ता कुराले पृथ्वीमा पक्कै गम्भीर असर गर्ने छ । ” नसाका वैज्ञानिक क्यारिङ्ग्टन लेभेल भन्छन “यस्तो घटना हरेक १५० वर्षमा एकपल्ट हुन्छ नै र यसपल्ट त ५ वर्ष नाघी सकेथ्यो ।”

‘द एपोक टाइम्स’ले बिहिबार अक्टोबर ३० मा जनायो कि, पहिले त यो हावादारी हल्लाले डिसेम्बर २०१२ मा तीन दिन अँधेरो हुनेछ भनेको थियो र यस अन्धकार भएका दिनमा पृथ्वी अर्को आयाममा प्रवेश गर्नेछ । त्यसपछि त्यसमा अरू ३ दिन थपेर यही वर्ष सौर्य आंधीको कारणले डिसेम्बरको २१, २२ र २३ मा यो घटना हुनेछ भनेको थियो । अर्थात २०१४ को डिसेम्बरमा यो हुन्छ भन्ने कुरा पछि थपिएका हुन् । त्यसपछि अरू कुरा “NASA Confirms Earth Will Experience 6 Days of Total Darkness in December 2014!” शीर्षक साथ थपिएको थियो । जसले थपेर भन्यो- गत २५० वर्ष पछि पृथ्वीमा ६ दिन अर्थात् २१६ घण्टा मंगलबार डिसेम्बर १६ देखि सोमबार २२ डिसेम्बरसम्म पृथ्वी पूरै अन्धकारमय हुनेछ । सूर्यमा उठेको बिशाल आँधीको कारणबाट उब्जिएको कणहरूबाट ९०% प्रकाश छेकिएर यस्तो हुनेछ । नासाको वैज्ञानिक अर्ल गोडोयले पूर्णत: कृतिम प्रकाशको व्यवस्था गरिने छ र पृथ्वीमा अरू कुनै समस्या भने हुने छैन । चार्ल्स बोल्डनले उक्त समयाबधिभर शान्त रहन आह्वान गरेका छन्, आदि ।

जे होस अब सबैले बुझ्न पर्‍यो। नासाले नै यो हावादारी भनी सकेको स्थिति छ र हामीले हावादारी नै मान्न पर्‍यो। त्यसैले यस्ता हावादारीको पछि नलाग्न दैनिक नेपालमार्फत आग्रह पनि गर्दछु ।